Mỏ cát 62 tỷ, khai thác vượt phép gần 76 tỷ: Cựu Phó Chủ tịch tỉnh Thanh Hóa lãnh án 3 năm tù

Từ thương vụ chuyển nhượng mỏ cát trị giá 62 tỷ đồng nhưng hợp đồng chỉ ghi hơn 2,5 tỷ đồng, hàng loạt sai phạm trong cấp phép, khai thác khoáng sản và kê khai thuế đã bị phanh phui. Vụ án khiến cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Lê Đức Giang cùng nhiều cựu cán bộ và lãnh đạo doanh nghiệp phải nhận án tù.

Ký cấp phép sai quy định, gây thất thoát hơn 5 tỷ đồng

Chiều 13/11/2026, TAND TP Hà Nội tuyên án đối với 11 bị cáo liên quan đến những sai phạm trong hoạt động chuyển nhượng, cấp phép và khai thác mỏ cát tại tỉnh Thanh Hóa.

Đáng chú ý, ông Lê Đức Giang, cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa, bị tuyên phạt 3 năm tù về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí.

Theo hồ sơ vụ án, năm 2022, Nguyễn Xuân Tùng, Giám đốc Công ty cổ phần Khoáng sản Thiên An Phát, cùng các cổ đông thỏa thuận nhận chuyển nhượng quyền khai thác mỏ cát số 02 từ Công ty Thanh Tâm với giá thực tế 62 tỷ đồng.

Tuy nhiên, giá trị ghi trên hợp đồng chuyển nhượng chỉ hơn 2,5 tỷ đồng, thấp hơn rất nhiều so với số tiền giao dịch thực tế.

Trong quá trình hoàn thiện thủ tục, ông Tùng đã tìm gặp ông Giang, khi đó phụ trách lĩnh vực tài nguyên và khoáng sản, để nhờ tạo điều kiện giải quyết hồ sơ.

Mặc dù hồ sơ chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp luật, ông Giang vẫn ký văn bản chấp thuận chuyển nhượng và cấp giấy phép khai thác cho doanh nghiệp.

Đáng nói, giấy phép cho phép khai thác hơn 147.000 m³ cát, vượt trữ lượng còn lại của mỏ hơn 46.000 m³, tương ứng giá trị hơn 5,18 tỷ đồng.

Khoản tiền 180 triệu đồng và lời giải thích gây chú ý tại tòa

Một tình tiết thu hút sự quan tâm tại phiên xét xử là khoản tiền mà Giám đốc Công ty Thiên An Phát khai đã đưa cho cựu Phó Chủ tịch tỉnh Thanh Hóa.

Theo lời khai của Nguyễn Xuân Tùng, sau khi được cấp phép khai thác, ông nhiều lần đến thăm hỏi gia đình ông Giang vào các dịp lễ, Tết và đưa tổng cộng 180 triệu đồng.

Tuy nhiên, ông Giang cho rằng gia đình chỉ nhận khoảng 30 triệu đồng, xuất phát từ mối quan hệ quen biết lâu năm giữa hai gia đình, hoàn toàn không phải tiền để giải quyết công việc.

Ảnh: Cựu Phó chủ tịch Thanh Hóa Lê Đức Giang cùng các bị cáo tại phiên tòa 

Khi được chủ tọa đặt câu hỏi liệu doanh nghiệp có đưa tiền nếu ông không giữ chức Phó Chủ tịch UBND tỉnh hay không, ông Giang giải thích rằng bản thân đối xử tốt với mọi người nên cũng được đối xử tốt lại.

Về trách nhiệm ký cấp phép, ông Giang cho rằng hồ sơ đã trải qua quá trình thẩm định, tham mưu của các cơ quan chuyên môn. Tuy nhiên, trước phân tích của HĐXX về trách nhiệm của người trực tiếp ký quyết định cuối cùng, ông đã thừa nhận có sai phạm.

Được cấp phép hơn 147.000 m³ nhưng khai thác tới 582.000 m³ cát

Không chỉ dừng lại ở sai phạm trong cấp phép, hoạt động khai thác thực tế của Công ty Thiên An Phát còn cho thấy những vi phạm nghiêm trọng.

Từ tháng 4/2023 đến tháng 3/2025, doanh nghiệp đã khai thác hơn 582.000 m³ cát, trong khi giấy phép chỉ cho phép hơn 147.000 m³.

Như vậy, lượng cát khai thác vượt phép lên đến gần 435.000 m³, với giá trị được xác định gần 76 tỷ đồng.

Ngoài ra, nhóm cổ đông doanh nghiệp còn bị xác định có hành vi để ngoài sổ sách kế toán một phần doanh thu, gây thiệt hại về thuế hơn 8 tỷ đồng.

Riêng việc kê khai giá chuyển nhượng mỏ cát thấp hơn thực tế của Công ty Thanh Tâm đã gây thiệt hại về thuế hơn 16 tỷ đồng.

Người có chức vụ cao nhất phải chịu trách nhiệm lớn nhất

HĐXX nhận định ông Lê Đức Giang là người có thẩm quyền quyết định cuối cùng trong việc chấp thuận chuyển nhượng và cấp giấy phép khai thác khoáng sản.

Do đó, dù có sự tham mưu của các cơ quan chuyên môn, ông Giang vẫn phải chịu trách nhiệm lớn hơn các bị cáo khác trong nhóm cán bộ nhà nước.

Cùng tội danh, cựu Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Thanh Hóa Phạm Văn Hoành bị tuyên 30 tháng tù. Hai cựu cán bộ Nguyễn Thế Hùng và Nguyễn Văn Tâm lần lượt nhận mức án 26 tháng và 24 tháng tù, đều được hưởng án treo.

Đối với nhóm doanh nghiệp, Nguyễn Xuân Tùng bị tuyên tổng cộng 8 năm tù. Các cổ đông Nguyễn Gia Hải, Hà Thị Nga và Nguyễn Thị Cúc lần lượt nhận mức án 6 năm 6 tháng, 7 năm và 5 năm 6 tháng tù.

Giám đốc Công ty Thanh Tâm, bà Nguyễn Thị Tâm, bị tuyên 18 tháng tù nhưng cho hưởng án treo về tội trốn thuế.

THU HOÀNG